بانک و بانکداری بین المللی

نظام بانکی کشور در چند سال اخیر شاهد تحولات بسیار بوده است. این پوست اندازی نظام بانکی از یک سو به دلیل فشار مشتریان و بازار برای پاسخگویی به نیازهای پیچیده‌تر و گسترده‌تر آنها و از سوی دیگر عزم مدیران نوجو و بهره‌گیری از نیروی دانش و جوانی نیروهای کارآزموده برای همسو سازی استراتژی‌ها و ساختارها برای پاسخ به نیاز مشتریان و کسب مزیت‌های رقابتی در بازارهای به شدت اشباع شده و سنتی است.
یکی از مفاهیم بانکداری که به شدت کانون توجه بانک‌ها قرار گرفته و بانک‌های پیشرو به سرعت در حال آماده‌سازی و تجهیز خود برای بهره‌گیری از قابلیت‌ها و ظرفیت‌های آن هستند، بانکداری شرکتی است. با این حال هنوز تعریف و درک مشخص و درستی از این شیوه بانکداری در نظام بانکی وجود ندارد. لذا در این یادداشت کوتاه تلاش می‌شود تا ابعاد این بانکداری به اختصار تشریح شود. اگرچه ارائه خدمت به شرکت‌ها از آغاز در نظام بانکی رایج بوده است و به طور معمول بانک‌ها این دسته از مشتریان را با عنوان مشتریان بزرگ یا VIP می‌شناسند، اما بانکداری شرکتی یک مدل کسب و کار و استراتژی کلان و پیچیده و نظام‌مندی است که تلاش دارد کلیه نیازهای مشتریان شرکتی که نیازهای بانکی بسیار متفاوتی با دیگر بخش‌های مشتریان دارند را با بهره‌گیری از ساختار، مدل‌ها و فرآیندهایی کاملا متفاوت از گذشته، پاسخ دهد.
دردنياي امروز شکل‌هاي مختلفي از بانک‌ها وجود دارد. از اين ميان مي‌توان به شکل‌هايي چون بانک‌هاي مرکزي، بانک‌هاي تجاري، بانک‌هاي اسلامي، بانک‌هاي توسعه‌اي و.... اشاره کرد. يکي از شکل‌هاي رايج در بانکداری، بانک‌هاي تجاري هستند. معمول‌ترین شکل بانک که نقش‌ها و کارکردهاي بسياري براي آنها در نظر گرفته شده است. در تقسيم‌بندي‌هاي متداول خدمات بانک‌هاي تجاري در دنيا به 4 دسته اصلي تقسيم مي‌شود.
• بانکداري اشخاص ( PERSONAL BANKING): اين شيوه بانکداري ارائه خدمات به افراد و به طور مشخص به افراد عادي جامعه را در حدود مشخص هدف گذاری کرده است. در اين بخش خدماتي چون کارت‌هاي اعتباري، خدمات بيمه‌‌اي، وام‌هاي انفرادي، وام خريد خانه، پس انداز و بازنشستگي و... ارائه مي شود.
• بانکداري اختصاصي (PRIVATE BANKING): اين شيوه بانکداري با هدف‌گذاري افراد ثروتمند خدمات متمايزي را تدارک ديده و به آنها ارائه مي‌کند. هسته اصلي در ارائه خدمات اين بخش، مديريت ثروت اين دسته از افراد است. علاوه بر اين مديريت ثروت، خدمات سوپر مارکت بانکي با کارمزدهاي متفاوت و شکل ارائه منحصر به فرد و خاص با توجه به موقعيت و جايگاه افراد ثروتمند با کيفيتي برتر نيز به آنها ارائه مي شود.
• بانکداري کسب وکارهاي کوچک ( BUSINESS BANKING ): اين شيوه بانکداري براي ارائه خدمات به کسب و کارهاي کوچک و صنوفي طراحي شده است که در حجم محدودي به تجارت در صنايع مختلف اشتغال دارند. خدمات ارائه شده بانک‌ها در اين بخش شامل خطوط اعتباري، مديريت نقدينگي، خدمات تجارت، کارت‌هاي اعتباري، حساب‌هاي تجاري، خدمات ليزينگ، بيمه و سرمايه‌گذاري و... است. این بانکداری و بانکداری اشخاص به طور کلی به بانکداری خرد (RETAIL BANKING) مشهور است.

• بانکداري شرکت‌ها: ( COMMERCIAL & CORPORATE BANKING ): اين شيوه بانکداري نيز به شرکت‌هايي خدمات ارائه مي‌کند که فراتر از کسب و کارهاي کوچک و با حجم بيشتري از منابع به فعاليت‌هاي اقتصادي اشتغال دارند. اين دسته از شرکت‌ها نيز طيفي از شرکت‌ها از شرکت‌هاي کوچک و متوسط SMEs(small and medium-sized enterprises) تا شرکت‌هاي چندمليتي را شامل مي‌شوند. خدمات اين بخش نيز شامل خدمات مديريت ريسک، مديريت نقدينگي، تامين مالي متنوع از انواع تسهيلات تا خدمات تامين مالي از طريق بازارهاي سرمايه، خدمات ارزي، خدمات تجاري، تامين پروژه‌ها، مديريت مطالبات شرکت، خدمات تجارت، بيمه و... را شامل مي‌شود. نکته قابل توجه اينکه خدمات ارائه شده به شرکت‌هاي بزرگ بسيار پيچيده‌تر، حساس‌تر، متنوع‌تر و... از خدماتي است که به کسب‌و کارهاي کوچک ارائه مي‌شود. نکته قابل توجه اینکه از آنجا که شرکت‌ها در اندازه مختلف نیازهای متفاوتی دارند برخی از بانک‌ها این بخش را نیز به دسته‌های کوچک‌تری تقسیم می‌کنند که به طور کل به آن بانکداری شرکتی گفته می‌شود. بانکداري شرکتي تلاشي فراگير براي تمرکز بر نيازهاي مشتريان شرکتي و خلق راه حل‌هاي بانکي و مالي متناسب براي پاسخگويي موثر و دقيق به آنها است، بانکداري شرکتي توانايي يک بانک در ارائه خدمات اعتباري متناسب با مسائل پيچيده يک شرکت، مديريت تغييرات نرخ ارزها، تهيه بسته‌هاي متنوع و خاص تامين مالي، تسهيل تجارت بين‌المللي براي کسب و کارهاي داراي بازارهاي جهاني، اعطاي خطوط اعتباري به شرکت‌ها، تسهيلات سرمايه در گردش، کمک به مديريت مالي شرکت‌ها، ارائه انواع خدمات مشاوره‌اي، مديريت نقدينگي، خدمات بانکداري الکترونيکي، خدمات ارزي، خدمات مربوط به ادغام یا تاسیس شرکت و... است. تجربيات جهاني نشان مي دهد در بسياري از موارد همپوشاني ميان فعاليت‌هاي بانکداري شرکتي و بازار سرمايه چنان فراگير و گسترده شده است که بانک‌ها آماده‌اند از ظرفيت‌هاي هر دو بازار پول و سرمايه براي پاسخگويي به نيازهاي مشتريان خود بهره‌گيرند. به اين ترتيب بانکداران از دو طريق نيازهاي مالي شرکت‌ها را برطرف مي‌کنند. يکي از طريق روش‌هاي تامين مالي پيچيده بازار سرمايه و ديگري از طريق اعطاي تسهيلات مبتني بر اعتبارسنجي و مديريت ريسک.
لذا بانکداري شرکتي تخصص و تجربه تامين مالي در بازار سرمايه را براي مشتريان به ارمغان مي‌آورد. شايد در پي تحولات صورت گرفته در سال‌هاي اخير است که بانکداري سرمايه‌گذاري و بانکداري شرکتي در حال ادغام با هم هستند. نکته قابل توجه آنکه با جهاني شدن بازارهاي مالي و فعاليت‌هاي تجاري شرکت‌ها در سطح جهاني، بانکداري شرکتي به عنوان يک نياز اصلي و اساسي کسب و‌کار در دنياي امروز از يک سو به تامين مالي از بخش‌هاي مختلف بازارهاي مالي جهاني براي مشتريان خود مي‌پردازد، از سوي ديگر خدمات بانکي متنوعي را براي کمک، تسهيل و تسريع تعاملات تجاري در اقصي نقاط دنيا براي زنجيره ارزش مشتريان خود فراهم مي‌آورد. از ديدگاه مشتريان، بسياري از آنها به دنبال شرکاي بانکي معتمد و معتبري هستند که بر اساس يک مدل کسب و کار، خدمات متنوع، انعطاف پذير، سهل و سريعي را به آنها ارائه مي کنند.
آنها از شريک خود انتظار دارند که ضمن شناخت کامل از محيط کسب و کار، نيازهاي شرکت را در اولويت برنامه‌هاي خود قرار داده و ضمن برآوردن سريع، کامل و با کيفيت نيازها از طريق ارائه راه حل‌ها، مشاوره‌هاي تخصصي خود را متناسب با تحولات براي بهره‌برداري حداکثري از فرصت‌ها در اختيارشان قرار دهد. به اين ترتيب بانک‌هاي برتر دنيا در ارائه خدمات بانکداري شرکتي به طور معمول با سرمايه‌گذاري روي 6 مزيت اصلي شامل خدمات و محصولات، عمليات، منابع انساني، تکنولوژي‌هاي نوين، بازاريابي و ارتباط با مشتريان، با اتخاذ استراتژي‌ها و ساختارهاي متناسب در پي ارائه بهترين راه حل‌هاي بانکي و مالي به مشتريان شرکتي خود و بهره برداري از مزيت‌هاي بازارهايي هستند که شرکت‌ها بازيگران اصلي آن به حساب مي‌آيند.